Sinonimoak testuinguruan
Literatura-testuetako hitz jasoak: ordezkatze-metodoa eta lexiko-bankua.
Laugarren testua literatura-zati bat izan ohi da (eleberria, ipuina), eta hamar hitz daude markatuta. Hitz bakoitzaren baliokidea aukeratu behar duzu, testuinguruan duen esanahiaren arabera. Hitzak askotan jasoak, zaharrak edo euskalkietakoak dira: arrangura, haatik, atezuan, dohakabe...
Metodoa
- Ez begiratu hitzari bakarrik: irakurri esaldi osoa.
- Ordezkatu: jarri aukera bakoitza hitzaren lekuan eta irakurri esaldia. Zentzua mantentzen du?
- Kontuz esanahi literalarekin: «irentsi» jatea da, baina «itsasoak irentsi zituen» esateak hil zirela esan nahi du.
- Kontuz itxura antzeko hitzekin: «ezinegon» ez da «ezintasun», eta «atzendu» ez da «atzeratu».
- Mantendu kategoria gramatikala: aditza aditzarekin, adberbioa adberbioarekin.
Adibide praktikoa
«Amak, arrangura ezkutatu ezinik, etxera itzultzeko eskatu zion.»
A) amorrua B) kezka C) tristura D) damua
- 1Testuinguruak: ama zerbaitengatik larrituta dago, eta etxera itzultzeko eskatzen dio. Ez dago haserrerik: ez du errieta egiten.
- 2Ordezkatu: «kezka ezkutatu ezinik» → zentzu osoa du. «Damua ezkutatu ezinik» → ez dator bat, ez baitu ezer gaizki egin.
- 3Erantzuna: B. Arrangura = kezka, larritasuna.
Lexiko-bankua, egunero
- Irakurri literatura euskaraz: 10 orrialde egunean nahikoa da.
- Irakurri prentsa ere bai: Berria egunkaria eta Argia astekaria, iritzi-artikuluak eta erreportajeak batez ere (azterketako lehen testuen antzekoak dira).
- Idatzi hitz ezezagunak beren testuinguruarekin (esaldi osoa), ez itzulpenarekin soilik.
- Ikasi bikoteka: haatik = alabaina, ostean = ondoren, isilka = ezkutuan, atzendu = ahaztu, zirkinik = mugimendurik.
Praktika
Erantzun, eta ikusi zergatik den zuzena edo okerra.
Gogoratu
- Ordezkatu eta irakurri esaldi osoa.
- Testuinguruak agintzen du, ez hiztegiak.
- Hitz berriak esaldi osoarekin idatzi.
Laguntzaileak kontuan hartuko du zure gomendioetan.